مطلب ذیل توسط چند تن از سردفتران محترم اسناد رسمی شهر قم بصورت بروشور در تیراژ بالا تهیه شده که جهت روشنگری و تنویر افکارعمومی ارائه میگردد
چرا معاملات خودرو مهم است ؟
امروزه با توجه به افزایش تعداد خودرو و تبدیل شدن خودرو به یک کالای سرمایه ای ،معاملات خودرو رواح بیشتری در جامعه نسبت به گذشته پیدا کرده است .از خودرو برای کسب درآمد (خدمات حمل و نقل) ،تجارت(خرید به قصد فروش و کسب سود )،تضمین بدهی (در رهن و وثیقه گذاشتن)،دریافت طلب (توقیف و مزایده خودروی بدهکار )و...استفاده میشود .با توجه به شاخص و مهم بودن این کالا ،تعدد معاملات،سیال و متحرک بودنش ،قوانین و مقررات گوناگونی (مانند بیمه اجباری ،شماره گذاری ،عبور و مرور ،دریافت مالیات،دریافت عوارض و ...)برای خودرو قرار داده شده است .
آیا تنها ثبت معاملات اموال غیر منقول (زمین ،خانه و آپارتمان )اجباری است ؟
خیر ؛قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1310 ثبت اسناد غیر منقول را الزامی دانسته است اما قانونگذار در طول چند ده سال پس از تصویب قانون یاد شده ،ثبت معاملات بسیاری از اسناد و اموال منقول را الزامی کرده است ؛مانند :
*ثبت سند انتقال سهم الشرکه شرکت های با مسولیت محدود موصضوع ماده103قانون تجارت
*ثبت معاملات کشتی و شناور دریایی موضوع ماده24قانون دریایی
*ثبت سند انتقال حق کسب و پیشه موضوع ماده 19 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356
*ثبت سند انتقال ماشین های چاپ،لیتوگرافی و صحافی موضوع ماده5 قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی و...
آیا برای انتقال مالکیت خودرو قانونی وجود دراد؟
بله در حال حاضر مهم ترین ماده قانونی ،ماده29 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389مستند قانونی نحوه انتقال مالکیت خودرو می باشد که بیان داشته :
«نقل و انتقال خودرو بموجب سند رسمی انجام میشود ،دارندگان وسایل نقلیه مکلفند قبل از هرگونه نقل و انتقال وسایل مذکور در دفاتر اسناد رسمیبر ابتدا به ادارت راهنمایی و رانندگی برای بررسی اصالت وسیله نقلیه ،هویت مالک ،پرداخت جریمه ها و دیون معوق و تعویض پلاک به نام مالک جدید مراجعه نمایند .
تبصره 1-نیروی انتظامی می تواند با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ،امکان استقرار دفاتر اسناد رسمی را به تعداد کافی در مراکز تعویص پلاک فراهم آورد و...»
چیزی در این ماده مبهم است ؟
چیزی در این ماده مبهم نیست ماده به روشنی میگوید منظور از نقل و انتقال خودرو با سند رسمی ،انتقال آن در دفتر اسناد رسمی است ،اما فروشنده و خریدار قبل از انتقال مالکیت باید مجموعه ای از تشریفات انتظامی (که مهم ترین آن تعویض پلاک خودرو می باشد ) را طی کنند .به عبارتی دفترخانه ها نمی توانند قبل از احراز و طی این روند ،اقدام به تنظیم و ثبت سند رسمی انتقال مالکیت کنند .
همچنین سابق بر این باستناد ماده 20آئین نامه راهنمایی و رانندگی مصوب سال 1384 اداره راهنمایی و رانندگی موظف به صدور تاییدیه نقل و انتقال خودرو جهت ارایه آن به دفاتر اسناد رسمی برای انتقال وسیله نقلیه بود .
آیا ادعای راهنمایی و رانندگی که میگوید برگ سبز سند رسمی است درست است ؟
برگ سبز حاوی مشخصات خودرو و پلاک نصب شده بر روی خودرو می باشد .کمتر حقوقدانی در رسمی بودن این سند شناسایی خودرو تردید دارد .اما مشکل استدلال راهنمایی و رانندگی این است که این اداره صلاحیت «نقل و انتقال اموال»را ندارد .رسمی یا عادی بودن اسناد ،امری نسبی و وابسته به موضوع و حدود صلاحیت صادرکننده سند است. آیا راهنمایی و رانندگی می پذیرد اداره آموزش و پرورش راسا برای خودروهایش برگ سبز صادر کند ؟یقینا خیر ! وبه همین منوال هیچ یک از این دو اداره صلاحیت صدور سند معاملات را ندارند .درخصوص املاک هم چنین است .اداره ثبت اسناد برای زمین ،خانه و آپارتمان سند مالکیت صادر میکند اما اداره ثبت حق انتقال مالکیت زمین،خانه و آپارتمان را ندارد و تنها دفاتر اسناد رسمی صلحیت تنظیم سند معامله یا همان نقل و انتقال را دارند .به عبارتی دیگر سند مالکیت رسمی باید مستند به سند معامله رسمی باشد .
آیا نهاد یا شخصی می تواند قانون مجلس را تغییر دهد یا تفسیر کند ؟
تنها خود مجلس شورای اسلامی می تواند قانون مصوب را تغییر دهد یا تفسیر نماید .این امر هم توسط اکثریت نمایندگان و طبق تشریفات قانونی می تواند صورت پذیرد .اظهار نظر یک نماینده ،معاونت یا کمیسیون و هر شخص دیگری حتی وزیر و دادستان ،نه قانونی را تغییر می دهد و نه تفسیر میکند .
فایده تنظیم سند رسمی معامله چیست ؟
کسی دوست ندارد هنگام نقل و انتقال خودرو ،پولی بپردازد .اما فارغ از الزام قانونی ،فایده و ثمره تنظیم سند رسمی در دفتر اسناد رسمی موعی بیمه کردن معامله برای تضمین قطعیت و پیشگیری از هرگونه دعوای بعدی راجع به آن است .با سند رسمی انتقال مالکیت ،دیگر کسی نمی تواند به راحتی زیر میز معامله بزند .
مختصر و مفید :سند رسمی معامله را از تزلزل مصون میکند .
درصورت ورود خسارت به طرفین ،مسئول دفترخانه (سردفتر) مسئولیت جبران خسارات ((ناشی از تنظیم سندقطعی))به اشخاص است .این کارکردی است که برگ سبز صادره برای خودرو ندارد.
بدون وجود سند رسمی انتقال ،فروشنده خودرو یا هر کس دیگری یتواند ادعای نقصان یا بطلان معامله را کند .حتی اگر چنین دعوایی موجب از دست رفتن خودرو یا پول خریدار نشود فسرو کار او را برای مدت مدیدی به دادگستری می اندازد .آیا برگ سبز خودرو به تنهایی این کارکردها را دارد ؟خیر!صرف داشتن برگ سبز خودرو دادگاه را نسبت به صحت نقل و انتقال خودرو قانع نمی کند و این تازه اول ماجراست !
چرا هزینه سند خودرو بالاست؟
به موجب قوانین متعدد از خودرو حقوق دولتی (مالیات،عوارض و حق الثبت )دریافت میگردد.یک درصد ارزش خودرو به عنوان مالیات نقل و انتقال به حساب سازمان امور مالیاتی ،یک درصد به عنوان حق الثبت به حساب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور،یک هزارم ارزش خودرو به عنوان عوارض سالیانه برای هرسال به حساب شهرداری ها واریز می گردد ودفترخانه مکلف است این حقوق دولتی را هنگام تنظیم سند اخذ و به صورت برخط (آنلاین)له حسابهای مربوطه دولتی واریز نماید .حق دفترخانه حق التحریر نام دارد که بسته به نوع خودرو بین 7 تا 15درصد هزینه دریافتی را شامل میشود به عنوان مثال ریز هزینه های دنا پلاس توربو اتومات مدل 1400به شرح ذیل می باشد :
*مالیات نقل و انتقال:32،900،000ریال
*حق الثبت وافزایش نیم درصدآن (کاداستر):32،900،000ریال
*حق التحریر :7،260،000ریال
*مالیات بر ارزش افزوده:653،400ریال
*صدور الکترونیکی سند:150،000ریال
هزینه سند خودرو دنا پلاس توربومدل1400مبلغ 73،863،400ریال می شود!!
روابط عمومی و اموررسانه های کانون سردفتران ودفتریاران استان قم
